http://www.pirgetos.com - Copyright 2012- ArtesGraficas.gr - e-mail : sakis40008@gmail.com
To site αποικονίζεται καλύτερα με ανάλυση 1152χ864 pixels και άνω
To site αποικονίζεται καλύτερα με ανάλυση 1152χ864 pixels και άνω
ΕΚΚΛΗΣΙΕΣ - ΕΞΩΚΛΗΣΙΑ
Άγιος Γεώργιος Πυργετού
Στο κέντρο του Πυργετού υψώνεται περικαλλής ο ναός του Αγίου Γεωργίου. Είναι μοναδικός στην περιοχή, Ρουμανικού ρυθμού. Μοιάζει με τρίκλιτη Βασιλική, αλλά είναι εξαιρετικά μακρύς και στην ανατολή ΄χει τρεις κόγχες του ιερού βήματος και δύο άλλες, δεξιά και αριστερά.
Η παράδοση διασώζει ότι την Εκκλησία την έκανε ο Αλής Πασάς το 1799, συμπληρώνει ο Heuzey όταν ήταν κύριος της περιοχής, αλλά το 1856 (χρονολογία που την βλέπουμε μέχρι σήμερα) την ανακαίνισε ο Τούρκος επιστάτης του τσιφλικιού, άρχοντας Γιοβάννης.
Σε επικύρωση αυτών έφτασε την 1.7.1969 στην κοινότητα Πυργετού γράμμα από το Ρουμάνο καθηγητή κ. Άμικλαρ Βασιλείου, ο οποίος ζητάει πληροφορίες για τον Ιον Ιονέσκου.
Ο τελευταίος κατέφυγε μετά το 1848, εξόριστος στην Τουρκία και στη συνέχεια διατέλεσε για τέσσερα χρόνια (1853-57) διαχειριστής των 22 τσιφλικιών του Ρεσίτ Πασά και είχε έδρα στον Πυργετό.
Πρόκειται σίγουρα για τον ανακαινιστή της εκκλησίας (Ιονέσκου Γιοβάννης). Οι σχέσεις του με τους κατοίκους ήταν άριστες, όπως λέει ο κ. Βασιλείου και όπως η παράδοση το διασώζει. Εξάλλου η εκ θεμελίων ανέγερση της Εκκλησίας κάτι τέτοιο υποδηλώνει.
Η επιγραφή όμως που, κατά την άποψη πάντα του Ρουμάνου καθηγητή ήταν χαραγμένη στο νάρθηκα παλιά, σήμερα δεν υπάρχει.
Στην βορεινή πλευρά είναι εντοιχισμένες δύο πλάκες: μία επιγραφική και μία ανάγλυφη. Γι' αυτές θα γίνει εκτενέστερος λόγος, όπως και για τις Βυζαντινές εικόνες που υπάρχουν στο "γυναίκειο" του Αγίου Γεωργίου.
Βυζαντινές εικόνες
Στην Εκκλησία του Αγίου Γεωργίου Πυργετού βρίσκονται τέσσερις εικόνες Μακεδονικής Τέχνης του 14ου μ.Χ. αιώνα. Είναι του Δεσπότη Χριστού, της Θεοτόκου, του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου και του Αγίου Γεωργίου.
Η μία απ' αυτές, της Παναγίας φέρει την επιγραφή:
Δέησις του δούλου του Θεού Μαρτίνου, και τη χρονολογία ΥΠΥ αν το Π εκληφθεί ως ΙΙΙ (σαμπί, δηλ. 900), όπως είναι εξάλλου φυσικό (γιατί το Π οι Βυζαντινοί το δήλωναν με το π. έχουμε το 6.906 από κτίσεως κόσμου. Δηλαδή, το 1998 (6.906-5.508), τέλος του 14ου αι.
Είναι εικόνες σπάνιες, παλιάς εποχής και εξαιρετικής τέχνης, που ζωντανεύουν την πίστη του Πανσέληνου και όλων των άλλων αγιογράφων μοναχών.
Εκτός απ' αυτές υπάρχουν και πολλές άλλες άξιες προσοχής σ' όλα τα εξωκκλήσια του χωριού.
Χρονολογείται από το 1800, 1804, 1810.
Λίγα μέτρα πιο κάτω βρίσκεται το παρεκλήσι του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού. Με πρόσφατα ανακαινισμένο τμηματα αυτού, γιορτάζεται στις 24 Αυγούστου, όπου και το πανηγύρι του χωριού. Τα τελευταία χρόνια συνηθίζετε να γίνονται γάμοι και βαπτίσεις στο χώρο της εκκλησίας.
Λίγο έξω από τον Πυργετό μέσα σε πλούσια βλάστηση και ψηλά δένδρα βρίσκονται πέντε μικρά εξωκλησάκια, που όλοι τα θυμούνται να στέκονται εκεί χρόνια τώρα. Ποια η αρχή τους; Τι κουβαλούν μαζί τους μέσα στους αιώνες που σηκώνουν πάνω τους; Κανείς δεν ξέρει. Είναι όμως μέσα στην ψυχή των κατοίκων του Πυργετού και η φροντίδα γι' αυτά ήταν πάντα το κύριο μέλημα τους: γι' αυτό ακριβώς και διατηρήθηκαν μέσα στους αιώνες.
Νομίζω πως αξίζει μια ιδιαίτερη αναφορά σ' αυτά.
Άγιοι Απόστολοι
Είναι ένα εκκλησάκι σε σχήμα Βασιλικής. Ανακαινίστηκε το 1960 περίπου. Πολύ κοντά είναι ερείπια. Διακρίνεται κόγχη ιερού και ο ένας τοίχος. Είναι κτισμένος με μια σειρά πέτρα και μια σειρά ψιλό τούβλο. Σε πολλά σημεία είναι επιχρισμένος με κονίαμα.
Φαίνεται ότι η Εκκλησία των Αγίων Αποστόλων ήταν κτισμένη εκεί πρώτα αλλά αργότερα κτίστηκε ψηλότερα για να είναι πιο ασφαλής.
(Τώρα τα ερείπια είναι μέσα στο ρέμα).
Άγιος Νικόλαος
Ήταν ένα πολύ παλιό ξωκλήσι που ανακαινίστηκε το 1978-79. Αξιοπρόσεκτες είναι οι εικόνες του. Μία, του Αγίου Νικολάου, με Βυζαντινά γνωρίσματα, είναι ζωγραφισμένη πάνω σε κομμάτι από κορμό δέντρου.
Φαίνεται το "Δέησις του δούλου του Θεού..." (το όνομα και η χρονολογία δεν διακρίνονται πια). Μπροστά στην Εκκλησία, σε απόσταση λίγων μέτρων μέσα σε μικρή χαράδρα, ξεχωρίζει κανείς εύκολα ερείπια. Ότι σώζεται φανερώνει την ίδια τεχνική στην κατασκευή με εκείνη των ερειπίων της Εκκλησίας των Αγίων Αποστόλων. Τα λείψανα αυτά δίνουν την εντύπωση κυκλικού κτίσματος με κόγχες γύρω τριγύρω. Μάλιστα η μία κόγχη σώζεται: Διατηρείται στο ύψος του περίπου. Στον τοίχο φαίνονται σπασμένα κιούγκια και μικρές οπές. Ποια η χρήση του οικοδομήματος δίπλα σε εκκλησία. Μήπως πρόκειται για Βαπτιστήριο. Οι ντόπιοι λένε ότι ήταν τούρκικο χαμάμ. Δικαιολογείται όμως η ύπαρξη του σ' αυτό ειδικά το σημείο;
Άγιος Αθανάσιος
Το εκκλησάκι αυτό δεν έχει να παρουσιάσει τίποτα το ιδιαίτερο. Μπορεί κανείς άνετα να συμπεράνει ότι είχε κι αυτό την τύχη των άλλων, μια και βρίσκεται στο ίδιο σύμπλεγμα. Ανακαινίστηκε το 1980. Τώρα είναι ένα χαριτωμένο εξωκλήσι, πολύ γραφικό μέσα στα πανύψηλα δέντρα που το περιβάλλουν.
Αγία Παρασκευή
Κτίσθηκε ξανά το 1981, στην ίδια θέση που υψωνόταν η παλιά, μισοκατεστραμμένη εκκλησία. Αξιόλογο είναι το σκαλιστό της τέμπλο με τις άτεχνες παραστάσεις ανθεμίων και διαφόρων μορφών. Στην ωραία πύλη, πάνω απ' το βημόθυρο, υπάρχει η όχι ορθογραφημένη επιγραφή:
ΑΝΕΚΕΝΙΣΘΗΚΕ ΕΣΚΑΛΗCUΘΗ Ο ΤΕΜΠΛΟC ΑΙΑΥΛΟΣ; (εκ ΙΩΑΝΟΥ ΕΚ ΧΟΡΑC ΘΙ? ΝΑΙΟΥ (Αθηναίου, Θηβαίου) ACNG, 17S Έξω, στον τοίχο, δίπλα στην είσοδο υπάρχει η επιγραφή ΟΥΤΟC O NAOΣ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΟΣΙΟΜΑΡΤΥΡΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΘΙΜΕΛΙΟΣΙΝ ΣΙΝΔΡΟΜΗΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΚ ΠΙΡΓΗΤΟΥ ΕΚΚΛΙΣΗΑΣ ΑΝΤΟΝΙΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΒΑΣΑ ΘΕΟΧΑΡΙ ΒΑΣΑΙ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΒΑΣ 1896 ΜΑΡΤΗ.
Άγιος Κωνσταντίνος
Έχει ανακαινισθεί το 1979. Στον τοίχο δίπλα στην είσοδο, είναι εντοιχισμένο ανάγλυφο με σταυρό, ανθέμιο και ρόδακα από κάτω 1869.Να σημειωθεί ότι όταν γίνονταν οι εκσκαφές για το κτίσμα της Εκκλησίας ο χώρος κατά ομολογία των εργαζομένων, ήταν διάσπαρτος από κοχύλια θαλασσινά. Είναι άραγε πέντε απλά εξωκλήσια δείγμα βαθιά πίστεως των κατοίκων της περιοχής ή είναι απομεινάρια πόλεως Βυζαντινής που κάποτε άνθισε αλλά υπέκυψε στις τόσες βαρβαρικές επιδρομές και καταστράφηκε από την θηριωδία των Τούρκων.
Η δεύτερη υπόθεση, όπως έγινε ήδη φανερό, δεν είναι τυχαία. Τα ελάχιστα μνημεία που διασώθηκαν αλλά κι άλλα που έχουν βέβαια χαθεί μας είναι όμως γνωστά από περιγραφές την καθιστούν πολύ πιθανή. Πρόκειται λοιπόν για το Βυζαντινό Λυκοστόμιο; Αν μια καταφατική απάντηση θα ήταν πολύ απόλυτη για ένα τέτοιο πρόβλημα, νομίζω πως είναι πολύ δίκαιο να αναφερθεί ότι όλες οι ενδείξεις που υπάρχουν μας αναγκάζουν να δεχτούμε αυτή την άποψη σαν αληθινή.
Στο κέντρο του Πυργετού υψώνεται περικαλλής ο ναός του Αγίου Γεωργίου. Είναι μοναδικός στην περιοχή, Ρουμανικού ρυθμού. Μοιάζει με τρίκλιτη Βασιλική, αλλά είναι εξαιρετικά μακρύς και στην ανατολή ΄χει τρεις κόγχες του ιερού βήματος και δύο άλλες, δεξιά και αριστερά.
Η παράδοση διασώζει ότι την Εκκλησία την έκανε ο Αλής Πασάς το 1799, συμπληρώνει ο Heuzey όταν ήταν κύριος της περιοχής, αλλά το 1856 (χρονολογία που την βλέπουμε μέχρι σήμερα) την ανακαίνισε ο Τούρκος επιστάτης του τσιφλικιού, άρχοντας Γιοβάννης.
Σε επικύρωση αυτών έφτασε την 1.7.1969 στην κοινότητα Πυργετού γράμμα από το Ρουμάνο καθηγητή κ. Άμικλαρ Βασιλείου, ο οποίος ζητάει πληροφορίες για τον Ιον Ιονέσκου.
Ο τελευταίος κατέφυγε μετά το 1848, εξόριστος στην Τουρκία και στη συνέχεια διατέλεσε για τέσσερα χρόνια (1853-57) διαχειριστής των 22 τσιφλικιών του Ρεσίτ Πασά και είχε έδρα στον Πυργετό.
Πρόκειται σίγουρα για τον ανακαινιστή της εκκλησίας (Ιονέσκου Γιοβάννης). Οι σχέσεις του με τους κατοίκους ήταν άριστες, όπως λέει ο κ. Βασιλείου και όπως η παράδοση το διασώζει. Εξάλλου η εκ θεμελίων ανέγερση της Εκκλησίας κάτι τέτοιο υποδηλώνει.
Η επιγραφή όμως που, κατά την άποψη πάντα του Ρουμάνου καθηγητή ήταν χαραγμένη στο νάρθηκα παλιά, σήμερα δεν υπάρχει.
Στην βορεινή πλευρά είναι εντοιχισμένες δύο πλάκες: μία επιγραφική και μία ανάγλυφη. Γι' αυτές θα γίνει εκτενέστερος λόγος, όπως και για τις Βυζαντινές εικόνες που υπάρχουν στο "γυναίκειο" του Αγίου Γεωργίου.
Βυζαντινές εικόνες
Στην Εκκλησία του Αγίου Γεωργίου Πυργετού βρίσκονται τέσσερις εικόνες Μακεδονικής Τέχνης του 14ου μ.Χ. αιώνα. Είναι του Δεσπότη Χριστού, της Θεοτόκου, του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου και του Αγίου Γεωργίου.
Η μία απ' αυτές, της Παναγίας φέρει την επιγραφή:
Δέησις του δούλου του Θεού Μαρτίνου, και τη χρονολογία ΥΠΥ αν το Π εκληφθεί ως ΙΙΙ (σαμπί, δηλ. 900), όπως είναι εξάλλου φυσικό (γιατί το Π οι Βυζαντινοί το δήλωναν με το π. έχουμε το 6.906 από κτίσεως κόσμου. Δηλαδή, το 1998 (6.906-5.508), τέλος του 14ου αι.
Είναι εικόνες σπάνιες, παλιάς εποχής και εξαιρετικής τέχνης, που ζωντανεύουν την πίστη του Πανσέληνου και όλων των άλλων αγιογράφων μοναχών.
Εκτός απ' αυτές υπάρχουν και πολλές άλλες άξιες προσοχής σ' όλα τα εξωκκλήσια του χωριού.
Χρονολογείται από το 1800, 1804, 1810.
Λίγα μέτρα πιο κάτω βρίσκεται το παρεκλήσι του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού. Με πρόσφατα ανακαινισμένο τμηματα αυτού, γιορτάζεται στις 24 Αυγούστου, όπου και το πανηγύρι του χωριού. Τα τελευταία χρόνια συνηθίζετε να γίνονται γάμοι και βαπτίσεις στο χώρο της εκκλησίας.
Λίγο έξω από τον Πυργετό μέσα σε πλούσια βλάστηση και ψηλά δένδρα βρίσκονται πέντε μικρά εξωκλησάκια, που όλοι τα θυμούνται να στέκονται εκεί χρόνια τώρα. Ποια η αρχή τους; Τι κουβαλούν μαζί τους μέσα στους αιώνες που σηκώνουν πάνω τους; Κανείς δεν ξέρει. Είναι όμως μέσα στην ψυχή των κατοίκων του Πυργετού και η φροντίδα γι' αυτά ήταν πάντα το κύριο μέλημα τους: γι' αυτό ακριβώς και διατηρήθηκαν μέσα στους αιώνες.
Νομίζω πως αξίζει μια ιδιαίτερη αναφορά σ' αυτά.
Άγιοι Απόστολοι
Είναι ένα εκκλησάκι σε σχήμα Βασιλικής. Ανακαινίστηκε το 1960 περίπου. Πολύ κοντά είναι ερείπια. Διακρίνεται κόγχη ιερού και ο ένας τοίχος. Είναι κτισμένος με μια σειρά πέτρα και μια σειρά ψιλό τούβλο. Σε πολλά σημεία είναι επιχρισμένος με κονίαμα.
Φαίνεται ότι η Εκκλησία των Αγίων Αποστόλων ήταν κτισμένη εκεί πρώτα αλλά αργότερα κτίστηκε ψηλότερα για να είναι πιο ασφαλής.
(Τώρα τα ερείπια είναι μέσα στο ρέμα).
Άγιος Νικόλαος
Ήταν ένα πολύ παλιό ξωκλήσι που ανακαινίστηκε το 1978-79. Αξιοπρόσεκτες είναι οι εικόνες του. Μία, του Αγίου Νικολάου, με Βυζαντινά γνωρίσματα, είναι ζωγραφισμένη πάνω σε κομμάτι από κορμό δέντρου.
Φαίνεται το "Δέησις του δούλου του Θεού..." (το όνομα και η χρονολογία δεν διακρίνονται πια). Μπροστά στην Εκκλησία, σε απόσταση λίγων μέτρων μέσα σε μικρή χαράδρα, ξεχωρίζει κανείς εύκολα ερείπια. Ότι σώζεται φανερώνει την ίδια τεχνική στην κατασκευή με εκείνη των ερειπίων της Εκκλησίας των Αγίων Αποστόλων. Τα λείψανα αυτά δίνουν την εντύπωση κυκλικού κτίσματος με κόγχες γύρω τριγύρω. Μάλιστα η μία κόγχη σώζεται: Διατηρείται στο ύψος του περίπου. Στον τοίχο φαίνονται σπασμένα κιούγκια και μικρές οπές. Ποια η χρήση του οικοδομήματος δίπλα σε εκκλησία. Μήπως πρόκειται για Βαπτιστήριο. Οι ντόπιοι λένε ότι ήταν τούρκικο χαμάμ. Δικαιολογείται όμως η ύπαρξη του σ' αυτό ειδικά το σημείο;
Άγιος Αθανάσιος
Το εκκλησάκι αυτό δεν έχει να παρουσιάσει τίποτα το ιδιαίτερο. Μπορεί κανείς άνετα να συμπεράνει ότι είχε κι αυτό την τύχη των άλλων, μια και βρίσκεται στο ίδιο σύμπλεγμα. Ανακαινίστηκε το 1980. Τώρα είναι ένα χαριτωμένο εξωκλήσι, πολύ γραφικό μέσα στα πανύψηλα δέντρα που το περιβάλλουν.
Αγία Παρασκευή
Κτίσθηκε ξανά το 1981, στην ίδια θέση που υψωνόταν η παλιά, μισοκατεστραμμένη εκκλησία. Αξιόλογο είναι το σκαλιστό της τέμπλο με τις άτεχνες παραστάσεις ανθεμίων και διαφόρων μορφών. Στην ωραία πύλη, πάνω απ' το βημόθυρο, υπάρχει η όχι ορθογραφημένη επιγραφή:
ΑΝΕΚΕΝΙΣΘΗΚΕ ΕΣΚΑΛΗCUΘΗ Ο ΤΕΜΠΛΟC ΑΙΑΥΛΟΣ; (εκ ΙΩΑΝΟΥ ΕΚ ΧΟΡΑC ΘΙ? ΝΑΙΟΥ (Αθηναίου, Θηβαίου) ACNG, 17S Έξω, στον τοίχο, δίπλα στην είσοδο υπάρχει η επιγραφή ΟΥΤΟC O NAOΣ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΟΣΙΟΜΑΡΤΥΡΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΘΙΜΕΛΙΟΣΙΝ ΣΙΝΔΡΟΜΗΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΚ ΠΙΡΓΗΤΟΥ ΕΚΚΛΙΣΗΑΣ ΑΝΤΟΝΙΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΒΑΣΑ ΘΕΟΧΑΡΙ ΒΑΣΑΙ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΒΑΣ 1896 ΜΑΡΤΗ.
Άγιος Κωνσταντίνος
Έχει ανακαινισθεί το 1979. Στον τοίχο δίπλα στην είσοδο, είναι εντοιχισμένο ανάγλυφο με σταυρό, ανθέμιο και ρόδακα από κάτω 1869.Να σημειωθεί ότι όταν γίνονταν οι εκσκαφές για το κτίσμα της Εκκλησίας ο χώρος κατά ομολογία των εργαζομένων, ήταν διάσπαρτος από κοχύλια θαλασσινά. Είναι άραγε πέντε απλά εξωκλήσια δείγμα βαθιά πίστεως των κατοίκων της περιοχής ή είναι απομεινάρια πόλεως Βυζαντινής που κάποτε άνθισε αλλά υπέκυψε στις τόσες βαρβαρικές επιδρομές και καταστράφηκε από την θηριωδία των Τούρκων.
Η δεύτερη υπόθεση, όπως έγινε ήδη φανερό, δεν είναι τυχαία. Τα ελάχιστα μνημεία που διασώθηκαν αλλά κι άλλα που έχουν βέβαια χαθεί μας είναι όμως γνωστά από περιγραφές την καθιστούν πολύ πιθανή. Πρόκειται λοιπόν για το Βυζαντινό Λυκοστόμιο; Αν μια καταφατική απάντηση θα ήταν πολύ απόλυτη για ένα τέτοιο πρόβλημα, νομίζω πως είναι πολύ δίκαιο να αναφερθεί ότι όλες οι ενδείξεις που υπάρχουν μας αναγκάζουν να δεχτούμε αυτή την άποψη σαν αληθινή.
Ι.ΝΑΟΣ AΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ
(απόσπασμα από εκπομπή ''στον τόπο που γεννήθηκα'' - κανάλι 4Ε)
(απόσπασμα από εκπομπή ''στον τόπο που γεννήθηκα'' - κανάλι 4Ε)
ΕΞΩΚΛΗΣΙΑ ΠΥΡΓΕΤΟΥ
(απόσπασμα από εκπομπή ''στον τόπο που γεννήθηκα'' - κανάλι 4Ε)
(απόσπασμα από εκπομπή ''στον τόπο που γεννήθηκα'' - κανάλι 4Ε)
ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ
ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ
Κάθε επισκέπτης ή χρήστης
αυτού του ιστότοπου οφείλει
να διαβάσει προσεκτικά
τους όρους χρήσης.
αυτού του ιστότοπου οφείλει
να διαβάσει προσεκτικά
τους όρους χρήσης.
